فرماندهی عملیات ویژه نیروی هوایی ایالات متحده (AFSOC) در حال بررسی توسعه نسل جدیدی از پهپادهای تهاجمی ویژه عملیات خاص (SOF-Peculiar) است که به قابلیت شناسایی خودکار اهداف (Automatic Target Recognition – ATR) مجهز باشند. این پهپادها برای مأموریتهای عملیات ویژه، حمله دقیق، شناسایی و همکاری انسان و ماشین طراحی میشوند و باید بتوانند با حداقل دخالت اپراتور، اهداف را شناسایی، طبقهبندی و رهگیری کنند، در حالی که تصمیم نهایی برای استفاده از سلاح همچنان در اختیار انسان باقی میماند. این برنامه بخشی از راهبرد گسترده وزارت دفاع آمریکا برای افزایش خودمختاری سامانههای رزمی و کاهش بار شناختی نیروهای عملیاتی است. 
نیاز جدید فرماندهی عملیات ویژه
دفتر برنامههای هواگردهای بالثابت فرماندهی عملیات ویژه آمریکا (SOCOM Program Executive Office – Fixed Wing) یک درخواست اطلاعات (Request for Information) منتشر کرده است تا توانمندی شرکتهای دفاعی در توسعه پهپادهای تهاجمی ویژه عملیات خاص را ارزیابی کند. این سامانهها باید بتوانند مأموریتهای پرخطر را با هزینه پایین و سطح بالایی از خودمختاری اجرا کنند.
تمرکز بر Automatic Target Recognition
مهمترین ویژگی مورد انتظار، قابلیت شناسایی خودکار اهداف (ATR) است. این فناوری با استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی و بینایی ماشین، دادههای حسگرهای الکترواپتیکی و فروسرخ را تحلیل کرده و اهداف بالقوه را بهصورت خودکار شناسایی، طبقهبندی و رهگیری میکند. هدف از این قابلیت، کاهش زمان واکنش و افزایش دقت در محیطهای عملیاتی پیچیده است.
حفظ انسان در حلقه تصمیمگیری
فرماندهی عملیات ویژه تأکید کرده است که اگرچه سامانه هوش مصنوعی وظایف شناسایی، رهگیری و پیشنهاد هدف را انجام میدهد، اما تصمیم نهایی برای شلیک یا استفاده از هرگونه تسلیحات همچنان توسط اپراتور انسانی اتخاذ خواهد شد. این رویکرد با سیاست وزارت دفاع آمریکا درباره استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در سامانههای تسلیحاتی همسو است.
ویژگیهای عملیاتی مورد انتظار
پهپادهای مورد نظر باید قابلیت پرتاب از هواپیماهای سرنشیندار یا سکوهای دیگر، حمل آسان، استقرار سریع و اجرای مأموریت در محیطهای فاقد زیرساخت را داشته باشند. همچنین انتظار میرود بتوانند در شرایط جنگ الکترونیک، اختلال ارتباطی و محیطهای GPS-denied نیز عملکرد مؤثری داشته باشند.
کاربرد در عملیات ویژه
این پهپادها برای مأموریتهایی مانند حملات دقیق، پشتیبانی نزدیک از نیروهای ویژه، شناسایی اهداف با ارزش بالا، مراقبت مداوم از میدان نبرد و حملات یکطرفه (One-Way Attack) طراحی میشوند. استفاده از سامانههای خودمختار میتواند خطر برای نیروهای انسانی را کاهش داده و سرعت اجرای عملیات را افزایش دهد.
نقش هوش مصنوعی در کاهش بار شناختی
یکی از اهداف اصلی برنامه، کاهش بار شناختی (Cognitive Load) اپراتورها است. در عملیاتهای ویژه، حجم بالای دادههای ویدئویی و اطلاعات حسگرها میتواند باعث افزایش فشار تصمیمگیری شود. سامانه ATR با فیلتر کردن اطلاعات، برجستهسازی اهداف مهم و ارائه پیشنهادهای هوشمند، به اپراتور کمک میکند سریعتر و با دقت بیشتری تصمیم بگیرد.
استفاده از فناوریهای تجاری
AFSOC اعلام کرده است که علاقهمند به استفاده از فناوریهای تجاری آماده (Commercial Off-The-Shelf – COTS) و سامانههایی است که بتوانند در مدت کوتاهی توسعه یافته و وارد خدمت شوند. این رویکرد با هدف کاهش هزینه، تسریع استقرار عملیاتی و بهرهگیری از نوآوریهای بخش خصوصی دنبال میشود.
ارتباط با روند توسعه سامانههای خودمختار
این برنامه بخشی از روند گستردهتر وزارت دفاع آمریکا برای توسعه سامانههای خودمختار، همکاری انسان و ماشین و استفاده از هوش مصنوعی در شناسایی اهداف است. در ماههای اخیر نیز ارتش آمریکا و سایر شاخههای نیروهای مسلح پروژههای متعددی در حوزه Automatic Target Recognition، پهپادهای خودمختار و سامانههای هوشمند ضدپهپاد آغاز کردهاند.
اهمیت راهبردی
این درخواست اطلاعات نشان میدهد که فرماندهی عملیات ویژه آمریکا در حال حرکت به سمت نسل جدیدی از پهپادهای تهاجمی است که در آن هوش مصنوعی وظایف شناسایی، رهگیری و تحلیل اهداف را بر عهده دارد و انسان نقش ناظر و تصمیمگیر نهایی را ایفا میکند. ترکیب قابلیت شناسایی خودکار اهداف، خودمختاری عملیاتی، هزینه پایین و امکان استقرار سریع، میتواند توان نیروهای عملیات ویژه را در محیطهای پیچیده و پرخطر بهطور قابلتوجهی افزایش دهد و یکی از مهمترین روندهای آینده جنگهای هوشمند را شکل دهد.