مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) در گزارشی تحلیلی اعلام کرده است که هوش مصنوعی در آینده نزدیک تروریسم را بهطور بنیادین متحول نخواهد کرد، بلکه با کاهش موانع تولید تبلیغات، جذب نیرو، عملیات اطلاعاتی، برنامهریزی و انتشار اطلاعات نادرست، کارایی گروههای افراطی را افزایش خواهد داد. این گزارش در عین حال تأکید میکند که همان فناوریها میتوانند توانایی دولتها در شناسایی، تحلیل و مقابله با تهدیدات تروریستی را نیز تقویت کنند، هرچند این موضوع چالشهایی جدی برای حریم خصوصی و آزادیهای مدنی ایجاد خواهد کرد.
هدف گزارش
این گزارش که توسط دنیل بایمن (Daniel Byman) و وی. اس. سابراهمانیان (V. S. Subrahmanian) منتشر شده، بررسی میکند که هوش مصنوعی طی سالهای آینده چگونه بر تروریسم تأثیر خواهد گذاشت. نویسندگان معتقدند بسیاری از پیشبینیهای عمومی درباره ایجاد «ابرتروریستهای مبتنی بر هوش مصنوعی» اغراقآمیز است و تأثیر واقعی AI بیشتر در افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها و تسهیل فعالیتهای موجود گروههای تروریستی خواهد بود تا ایجاد شکل کاملاً جدیدی از تروریسم.
تروریستها معمولاً نوآور نیستند، اما فناوری را بهخوبی اقتباس میکنند
CSIS توضیح میدهد که سازمانهای تروریستی در طول تاریخ بهندرت پیشگام توسعه فناوری بودهاند، اما توانایی بالایی در بهکارگیری فناوریهای موجود برای اهداف خود داشتهاند. حملات ۱۱ سپتامبر، استفاده داعش از شبکههای اجتماعی و بهکارگیری پهپادها توسط حزبالله نمونههایی از استفاده خلاقانه از فناوریهای موجود هستند. از همین رو، انتظار میرود هوش مصنوعی نیز بیشتر بهعنوان ابزاری برای افزایش کارایی عملیات مورد استفاده قرار گیرد، نه بهعنوان یک فناوری انقلابی که ماهیت تروریسم را دگرگون کند.
تبلیغات و جنگ شناختی؛ مهمترین حوزه اثرگذاری AI
گزارش تأکید میکند مهمترین تأثیر کوتاهمدت هوش مصنوعی در حوزه تبلیغات، جنگ اطلاعاتی و عملیات شناختی خواهد بود. ابزارهای مولد هوش مصنوعی امکان تولید سریع متن، تصویر، ویدئو و محتوای صوتی با هزینه بسیار پایین را فراهم میکنند. این قابلیت به گروههای افراطی اجازه میدهد پیامهای تبلیغاتی را شخصیسازی کرده، محتوای بیشتری تولید کنند و مخاطبان بیشتری را هدف قرار دهند. همچنین استفاده از تصاویر، ویدئوها و گویندگان مصنوعی (Deepfake) میتواند شناسایی تولیدکنندگان محتوا را دشوارتر کرده و انتشار اطلاعات جعلی پس از حملات تروریستی را تسهیل کند. با این حال، نویسندگان تأکید میکنند که افزایش کیفیت تبلیغات الزاماً به معنای موفقیت بیشتر در جذب نیرو نیست و عوامل اجتماعی و ایدئولوژیک همچنان نقش تعیینکننده دارند.
رادیکالسازی و جذب نیرو
به اعتقاد نویسندگان، سامانههای هوش مصنوعی و چتباتها میتوانند در فرآیند رادیکالسازی نقش مؤثرتری ایفا کنند. این سامانهها قادرند به پرسشهای کاربران پاسخ دهند، احساسات و نارضایتیهای آنان را تقویت کنند، آنها را به منابع افراطی هدایت کنند و برای مدت طولانی تعامل خود را با افراد حفظ کنند. این مسئله بهویژه درباره افراد منزوی یا کسانی که فاقد ارتباطات اجتماعی گسترده هستند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. با این حال، گزارش تأکید میکند که قرار گرفتن در معرض محتوای افراطی بهتنهایی موجب تبدیل افراد به تروریست نمیشود و زمینههای اجتماعی، روانشناختی و سیاسی همچنان عامل اصلی هستند.
پشتیبانی عملیاتی از حملات
CSIS پیشبینی میکند هوش مصنوعی در برنامهریزی عملیات نیز نقش کمکی ایفا کند. این فناوری میتواند در تحلیل اطلاعات متنباز، ترجمه، برنامهریزی سفر، نگارش اسناد، توسعه نرمافزار، تحلیل اهداف، مدیریت ارتباطات، جستوجوی اطلاعات و سایر فعالیتهای پشتیبانی مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، گزارش تأکید میکند که AI عمدتاً سرعت و کارایی این فعالیتها را افزایش میدهد و تواناییهای کاملاً جدیدی ایجاد نمیکند.
اطلاعات نادرست و دیپفیک
یکی از نگرانیهای اصلی گزارش، استفاده از محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی برای انتشار اطلاعات نادرست است. تصاویر، ویدئوها و فایلهای صوتی جعلی میتوانند پس از وقوع یک حمله تروریستی موجب سردرگمی، ایجاد وحشت، تحریک احساسات عمومی، تشدید قطبیسازی اجتماعی و حتی بروز خشونتهای متقابل شوند. نویسندگان معتقدند در بسیاری از موارد، هدف اصلی تروریستها متقاعد کردن کامل مخاطب نیست، بلکه ایجاد تردید، آشفتگی و بیاعتمادی در جامعه است.
عاملان منفرد بیشترین بهره را خواهند برد
این گزارش معتقد است که بیشترین تأثیر هوش مصنوعی بر تروریسم احتمالاً در میان عاملان منفرد (Lone Actors) و هستههای کوچک مشاهده خواهد شد. این افراد معمولاً فاقد ساختار سازمانی، آموزش تخصصی و منابع مالی گسترده هستند و هوش مصنوعی میتواند بخشی از این کمبودها را جبران کند؛ از جمله در یادگیری، برنامهریزی، تولید محتوا و تحلیل اطلاعات. در نتیجه، AI میتواند برخی از قابلیتهایی را که پیشتر تنها در اختیار سازمانهای بزرگتر بود، در اختیار افراد یا گروههای کوچک قرار دهد.
هوش مصنوعی به نفع ضدتروریسم نیز خواهد بود
گزارش تأکید میکند همان فناوریهایی که به گروههای افراطی کمک میکنند، ابزارهای قدرتمندی نیز در اختیار دولتها قرار خواهند داد. هوش مصنوعی میتواند برای تحلیل حجم عظیمی از دادههای اطلاعاتی، شناسایی الگوهای مشکوک، کشف شبکههای تروریستی، تحلیل ارتباطات، پیشبینی تهدیدات و بهبود تصمیمگیری اطلاعاتی مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین رقابت آینده بیشتر رقابتی میان تواناییهای هوش مصنوعی مهاجمان و مدافعان خواهد بود، نه برتری مطلق یکی از طرفین.
چالشهای حقوقی و اخلاقی
نویسندگان هشدار میدهند که استفاده گسترده از هوش مصنوعی در مقابله با تروریسم میتواند به توسعه سامانههای نظارتی بسیار قدرتمند منجر شود. به همین دلیل، آنها بر ضرورت وجود نظارت قضایی، شفافیت، پاسخگویی، سازوکارهای قانونی و حفظ آزادیهای مدنی تأکید میکنند تا امنیت به بهای تضعیف ارزشهای دموکراتیک حاصل نشود.
توصیههای سیاستی
CSIS پیشنهاد میکند دولتها ضمن سرمایهگذاری در فناوریهای هوش مصنوعی برای مقابله با تروریسم، همکاری نزدیکتری با شرکتهای فناوری، دانشگاهها و بخش خصوصی داشته باشند. همچنین باید بهطور مستمر توانمندیهای جدید AI، روشهای سوءاستفاده احتمالی و تغییرات رفتار گروههای افراطی پایش شود، زیرا سرعت پیشرفت این فناوری ایجاب میکند ارزیابی تهدیدات بهصورت منظم بازنگری شود.
جمعبندی
گزارش نتیجه میگیرد که هوش مصنوعی در آینده نزدیک باعث ظهور شکل کاملاً جدیدی از تروریسم نخواهد شد، اما با کاهش هزینهها، افزایش سرعت و بهبود کارایی، بسیاری از روندهای موجود مانند تبلیغات افراطی، جذب نیرو، انتشار اطلاعات نادرست، برنامهریزی عملیات و فعالیت عاملان منفرد را تقویت خواهد کرد. در مقابل، دولتها نیز از همین فناوری برای ارتقای قابلیتهای اطلاعاتی و ضدتروریسم بهره خواهند برد. از نگاه نویسندگان، مهمترین چالش آینده نه صرفاً فناوری، بلکه ایجاد توازن میان امنیت، حریم خصوصی و ارزشهای دموکراتیک خواهد بود.