نیروی فضایی آمریکا به دنبال توسعه فناوری‌های «برتری سایبری-شناختی فضایی» برای نسل آینده عملیات فضایی است

نیروی فضایی ایالات متحده (USSF) از طریق آزمایشگاه تحقیقات نیروی هوایی (AFRL) فراخوانی برای ایجاد یک «مؤسسه راهبردی فناوری فضایی» (SSTI) با محوریت Space Cyber-Cognitive Overmatch منتشر کرده است. این برنامه با هدف توسعه فناوری‌های تحول‌آفرین در حوزه هوش مصنوعی، جنگ سایبری، جنگ الکترومغناطیسی، سامانه‌های خودمختار و تصمیم‌گیری شناختی، به دنبال ایجاد مزیت عملیاتی پایدار در محیط‌های فضایی مورد مناقشه است.

آغاز برنامه Space Cyber-Cognitive Overmatch

نیروی فضایی آمریکا اعلام کرده است که در قالب برنامه Space Technology Advanced Research – Fast-tracking Innovative Software and Hardware (STAR-FISH)، یک مؤسسه پژوهشی جدید با عنوان Space Strategic Technology Institute (SSTI) ایجاد خواهد کرد. محور اصلی این مؤسسه، توسعه فناوری‌های «برتری سایبری-شناختی فضایی» (Space Cyber-Cognitive Overmatch یا SCCO) است که بتوانند نسل آینده عملیات فضایی را متحول کنند. این فراخوان از دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی برای تشکیل تیم‌های پژوهشی چندرشته‌ای دعوت می‌کند.

مفهوم Cyber-Cognitive Overmatch

هدف از Cyber-Cognitive Overmatch، ایجاد برتری هم‌زمان در سه حوزه سایبری، شناختی و فضایی است. این مفهوم تنها به دفاع سایبری محدود نمی‌شود، بلکه شامل توسعه سامانه‌هایی است که بتوانند حجم عظیمی از داده‌های چندمنظوره را تحلیل کرده، تهدیدات را پیش‌بینی کنند، به‌صورت خودکار تصمیم بگیرند، عملیات را هماهنگ کنند و حتی در شرایطی که ارتباطات مختل یا محیط به‌شدت مورد حمله قرار گرفته است، مأموریت را ادامه دهند.

فناوری‌های مورد نیاز

بر اساس فراخوان منتشرشده، حوزه‌های تحقیقاتی شامل هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، سیستم‌های خودمختار، امنیت سایبری، جنگ الکترومغناطیسی، سامانه‌های شناختی، تحلیل داده‌های چندمنبعی، تصمیم‌گیری انسان-ماشین، محاسبات لبه‌ای، شبکه‌های مقاوم، معماری‌های نرم‌افزاری نسل آینده و فناوری‌های افزایش تاب‌آوری سامانه‌های فضایی است. هدف آن است که فناوری‌هایی توسعه یابند که بتوانند مفاهیم عملیاتی کاملاً جدیدی را برای نیروهای فضایی ایجاد کنند.

تمرکز بر محیط‌های مورد مناقشه

نیروی فضایی تأکید کرده است که سامانه‌های آینده باید در محیط‌هایی فعالیت کنند که ارتباطات ممکن است مختل شده، سامانه‌های ناوبری مورد حمله قرار گرفته و حملات سایبری و جنگ الکترونیک به‌صورت هم‌زمان در حال وقوع باشند. بنابراین فناوری‌های توسعه‌یافته باید بتوانند در شرایط عدم قطعیت، استقلال عملیاتی خود را حفظ کرده و حتی بدون ارتباط مداوم با مراکز فرماندهی به مأموریت ادامه دهند.

نقش هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری

یکی از مهم‌ترین اهداف برنامه، استفاده از هوش مصنوعی برای افزایش سرعت تصمیم‌گیری است. سامانه‌های آینده باید بتوانند داده‌های حاصل از ماهواره‌ها، حسگرها، سامانه‌های سایبری و منابع اطلاعاتی مختلف را در زمان واقعی ترکیب کرده، تهدیدات را شناسایی کنند، گزینه‌های عملیاتی را پیشنهاد دهند و بار شناختی اپراتورهای انسانی را کاهش دهند. این رویکرد بخشی از حرکت نیروهای مسلح آمریکا به سمت سامانه‌های فرماندهی و کنترل مبتنی بر هوش مصنوعی است.

تقویت تاب‌آوری سایبری و الکترومغناطیسی

این برنامه تنها بر توسعه قابلیت‌های تهاجمی متمرکز نیست، بلکه افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های فضایی نیز یکی از اهداف اصلی آن محسوب می‌شود. پژوهش‌های مورد حمایت باید راهکارهایی برای مقابله با حملات سایبری، اختلالات الکترومغناطیسی، جنگ الکترونیک، حملات مبتنی بر هوش مصنوعی و سایر تهدیدات نوظهور ارائه دهند تا مأموریت‌های فضایی در شرایط بحرانی نیز قابل اجرا باقی بمانند.

ساختار برنامه

برنامه در قالب یک مؤسسه دانشگاه‌محور اجرا خواهد شد و انتظار می‌رود پژوهشگران دانشگاهی، صنایع دفاعی، آزمایشگاه‌های ملی و نیروهای نظامی در قالب یک شبکه تحقیقاتی مشترک همکاری کنند. هدف، انجام پژوهش‌های بلندمدت و پرریسک است که بتوانند طی سال‌های آینده به فناوری‌های تحول‌آفرین برای نیروی فضایی تبدیل شوند.

حمایت مالی و زمان‌بندی

این فراخوان تحت برنامه STAR-FISH و Advanced Research Announcement آزمایشگاه تحقیقات نیروی هوایی منتشر شده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ارزش این فرصت پژوهشی تا حدود ۲۵ میلیون دلار برآورد شده و پیشنهادهای اولیه باید تا اواسط ماه اوت ۲۰۲۶ ارائه شوند. همچنین برای متقاضیان یک نشست پرسش و پاسخ رسمی نیز برگزار شده است.

اهمیت راهبردی

برنامه Space Cyber-Cognitive Overmatch نشان می‌دهد که نیروی فضایی آمریکا رقابت آینده را صرفاً در حوزه ماهواره‌ها یا سامانه‌های پرتاب نمی‌بیند، بلکه بر این باور است که برتری عملیاتی آینده از ترکیب هوش مصنوعی، امنیت سایبری، جنگ الکترومغناطیسی، خودمختاری، تحلیل شناختی و تصمیم‌گیری سریع حاصل خواهد شد. این برنامه بخشی از تلاش گسترده آمریکا برای ایجاد نسل جدید سامانه‌های فضایی هوشمند و مقاوم در برابر تهدیدات چین، روسیه و سایر رقبا محسوب می‌شود.

منبع